Prismant

Balans in vraag en aanbod van huisartsenzorg

Afbeelding
Ben van Asten Ben van Asten
Leo Vandermeulen Leo Vandermeulen
Veel huisartsenpraktijken ervaren een grote werkdruk en voorzien tekorten in hun regio. Gevestigde huisartsen hebben moeite met het vinden van waarnemers, opvolgers, maten en ondersteunend personeel. Deze uitdagingen worden landelijk ervaren en hoewel de regionale verschillen nu nog beperkt zijn, worden in de toekomst in een aantal regio’s flinke tekorten verwacht door een groeiende zorgvraag en een achterblijvend aanbod.

Veel huisartsenpraktijken ervaren een grote werkdruk en voorzien tekorten in hun regio. Gevestigde huisartsen hebben moeite met het vinden van waarnemers, opvolgers, maten en ondersteunend personeel. Deze uitdagingen worden landelijk ervaren en hoewel de regionale verschillen nu nog beperkt zijn, worden in de toekomst in een aantal regio’s flinke tekorten verwacht door een groeiende zorgvraag en een achterblijvend aanbod. Dit blijkt uit onderzoek [1] van het Nivel en Prismant, in opdracht van het ministerie van VWS en de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV).

 

Bevindingen

Het Nivel en Prismant concluderen dat de arbeidsmarktregio’s relatief weinig van elkaar verschillen wat betreft de capaciteit aan huisartsen en ondersteunend personeel per inwoner, de capaciteit gerelateerd aan de gedeclareerde kosten voor huisartsenzorg en de gemiddelde functiemix van de praktijken. Ook hoe de balans tussen vraag en aanbod door praktijken en praktijkhouders wordt ervaren laat relatief weinig regionale verschillen zien. De werkdruk en werklast wordt over het algemeen als hoog beoordeeld. Wel verwachten praktijken in een vijftal (van de 28 arbeidsmarktregio’s) vaker dan gemiddeld tekorten aan huisartsen, doktersassistenten en praktijkondersteuners. Dit zijn regio’s waar de zorgvraag snel toeneemt door een relatief snel vergrijzende bevolking, in combinatie met een relatief hoog verloop onder huisartsen die richting pensioen gaan en een relatief lage instroom van jonge huisartsen om deze uitstroom te compenseren.

Bepalende factoren voor huisartsen om wel of juist niet in een bepaald gebied of bepaalde praktijk te willen werken, zijn met name: de (carrière-)mogelijkheden en omgevingsvoorzieningen voor de partner/het gezin, de nabijheid van familie en een gezonde werk-privébalans met mogelijkheid tot parttime werken.

 

Het onderzoek laat verder zien dat het praktijkhouderschap door starters momenteel als niet aantrekkelijk wordt beschouwd. De onderzoekers spreken van een ‘aanbiedersmarkt voor waarnemers’ waarvan gevestigde huisartsen sterk de nadelen ondervinden. Kijkend naar de toekomst, verwachten de onderzoekers dat er voor veel arbeidsmarktregio’s in de komende vijf à tien jaar in toenemende mate knelpunten te verwachten zijn in de balans tussen vraag naar en aanbod van huisartsenzorg door een groeiende zorgvraag en een achterblijvend aanbod. ‘Balans’ blijkt een multidimensionqql begrip te zijn, waarbij regio’s verschillen in hun profiel van knelpunten die eigen (combinaties van) oplossingsrichtingen vragen. Dit maakt het komen tot een oplossingsrichting een complex vraagstuk dat vraagt om een integrale afweging toegespitst op de regio. Tevens zijn er diverse regio-overstijgende aspecten en bijbehorende oplossingsrichtingen in het onderzoek geïdentificeerd.

 

Aanbevelingen

De onderzoekers van Nivel en Prismant doen de volgende aanbevelingen:

  • Het vergroten van de beschikbare capaciteit van de huisartspraktijk, bijvoorbeeld door meer huisartsen en ondersteunend personeel op te leiden, een verdergaande taakherschikking door te voeren en de administratieve lasten terug te dringen.
  • De beschreven trends als input laten dienen voor de landelijke raming en het instroomadvies van het Capaciteitsorgaan, onder meer gezien de voorkeur voor parttime werken.
  • Het aanpassen van de huidige allocatie- en beloningsstructuur van de avond-, nacht- en weekenddiensten.
  • Het (vroegtijdig) kennis laten maken van huisartsen met gebieden waar komende jaren tekorten worden verwacht en het bieden van mogelijkheden voor de partner en gezin.
  • Partijen in de regio kunnen met de opgestelde regioprofielen en genoemde oplossingsrichtingen aan de slag.

Bekijk volledig rapport [PDF]

Contact:

Ben van Asten
06 2619 2180
b.vanasten@prismant.nl

Leo Vandermeulen
06 2184 1675
l.vandermeulen@prismant.nl

Prismant nieuwsbericht

Doe de verwijsscan