Prismant

Onderzoek jaarverslagen ziekenhuizen 2016

Afbeelding
Afbeelding Leo Vandermeulen
Een aantal nieuwbouwziekenhuizen is in de rode cijfers beland. Prismant heeft de jaarrapporten van ziekenhuizen doorgerekend en daaruit zijn een aantal opvallende zaken aan het licht gekomen. Het volledige rapport komt 15 juni beschikbaar.
Geactualiseerd september 2017

Enkele nieuwbouwziekenhuizen zijn fors in de rode cijfers beland. Het Medisch Spectrum Twente voor 17 miljoen euro en het Zuyderland voor 14 miljoen euro. Dat blijkt uit een analyse van de jaarrekeningen door Prismant.

In 2016 is de omzet van de algemene en academische ziekenhuizen met  550 miljoen euro gestegen van 24,8 miljard naar 25,3 miljard euro. De omzet van de algemene ziekenhuizen is met 284 miljoen euro (ofwel 1,7 procent) van 17,0 miljard euro tot 17,3 miljard euro toegenomen. Bij de academische ziekenhuizen lag de groei hoger (3,4 procent). De omzet nam hier met 270 miljoen euro toe van 7,8 tot 8,1 miljard euro. Dat blijkt uit een eerste analyse van de jaarrekeningen van de ziekenhuizen door Prismant. Op het moment van de analyse had 98 procent van de algemene en academische ziekenhuizen hun jaarrekeningen openbaar gemaakt.

Kosten stijgen sterker dan omzet, exploitatieresultaat daalt
De kosten in de algemene ziekenhuizen zijn met 1,9 procent gestegen van 16,7 tot 17,1 miljard euro (zie figuur 1, bijlage bij dit artikel). Als gevolg hiervan nam het exploitatieresultaat af van 244 miljoen euro in 2015 tot 209 miljoen euro in 2016. Het gemiddeld resultaat komt uit op 1,2 procent en ligt hierdoor op het laagste niveau in zeven jaar, constateert Prismant-onderzoeker Leo Vandermeulen. Het eigen vermogen van de algemene ziekenhuizen komt uit op 3,7 miljard euro (zie figuur 2, onder dit artikel). ‘Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van 2010’, zegt Vandermeulen. De solvabiliteit (eigen vermogen / balanstotaal) stijgt van 21,7 procent naar 23,2 procent. Het weerstandsvermogen (eigen vermogen / omzet) stijgt van 21,0 procent naar 21,5 procent.

Honoraria specialisten stijgen sterk
Opvallend is dat de kosten voor honorarium van de vrijgevestigde medisch specialisten bij de algemene ziekenhuizen relatief sterk zijn gestegen (met 5,1 procent). Sinds 2015 worden de honoraria medisch specialisten onder de ziekenhuisomzet geboekt. De cijfers 2015 vallen in veel ziekenhuizen voor deze post eenmalig lager uit vanwege de overlopende schadelast van productie uit 2014. ‘Dat is geld uit 2014 dat in 2015, zoals dat gebruikelijk is, via de balans is gefinancierd in plaats van via de exploitatierekening.’ Binnen de post bedrijfslasten is een relatief sterke toename van de patiëntgebonden kosten te zien, die vooral valt toe te schrijven aan de groei van de dure geneesmiddelen.

Kapitaalkosten nemen af
De kosten van afschrijvingen zijn in 2016 weer verder gedaald (met 1,6 procent in 2016). ‘Dat is het vijfde jaar op rij dat de afschrijvingen dalen. Dat is zorgwekkend, want het duidt erop dat de ziekenhuizen relatief weinig investeren in hun inventaris en gebouwen. Daarvoor waren die investeringen gegarandeerd door de overheid. Nu zijn die voor eigen risico.’

Nieuwbouwziekenhuizen
Maar ziekenhuizen die wel investeren in nieuwbouw raken gauw in financiële problemen. Prismant constateert een duidelijk verband tussen het aandeel van de kapitaalkosten (rente en afschrijvingen) en het exploitatieresultaat (zie figuur 3 onder dit artikel; ieder punt in deze scatter is een ziekenhuis in 2015 en 2016). Vrijwel alle ziekenhuizen die meer dan 11 procent van hun totale lasten uitgeven aan rente en afschrijvingen laten een negatief exploitatieresultaat zien. Voor 2016 gaat het om drie ziekenhuizen met een fors verlies. Het Medisch Spectrum Twente heeft een verlies van 17 miljoen euro, het Zuyderland 14 miljoen euro en het Maasziekenhuis van Pantein 3 miljoen euro. ‘Ziekenhuizen die onlangs nieuwbouw hebben gepleegd kennen veel hogere kosten voor rente en afschrijvingen.  De ziekenhuizen zien blijkbaar geen mogelijkheid om deze hogere kosten in de tarieven door te berekenen.’ Maar dat geldt niet voor alle nieuwbouwziekenhuizen, zoals Isala en Meander Medisch centrum.

Overige kosten
De personeelskosten zijn met 2,2 procent toegenomen en de overige bedrijfslasten namen 1,0 procent toe. Binnen de overige bedrijfslasten nemen de energiekosten af.

Academische ziekenhuizen
Bij de academische ziekenhuizen steeg het exploitatieresultaat in 2016 van 191 miljoen euro naar 197 miljoen euro.

Bekijk hier het definitieve rapport.

Onderzoek jaarverslagen ziekenhuizen 2016

Doe de verwijsscan